Kungani imithetho yesimo sezulu sokuhweba kanye nezimboni idala ithuba elikhulu kwezezimali
Cishe konke ukuhlaziywa okubalulekile kokulawulwa kwesimo sezulu eminyakeni emihlanu edlule kuye kwahlela umbuzo ofanayo oyinhloko: lokhu kuzobiza malini? Umkhakha wezezimali ulandele okufanayo. Ukulawulwa kwesimo sezulu kungena emagumbini omhlangano ikakhulukazi njengesihloko sokuphathwa kwezingozi - izindleko zokuthobela imithetho okufanele zithathwe, umthwalo wemfanelo okufanele ulinganiswe futhi udalulwe. Lokho kubekwa akukubi kakhulu. Kodwa akuphelele ngokuphelele. Futhi lokho kungapheleli kuthwala intengo ekhulayo.
Lokho indaba yezingozi nezindleko engakunaki ngendlela ehlelekile uhlangothi lwencwadi yezikweletu: uhlangothi lwezidingo. Ukulawulwa kwesimo sezulu akugcini nje ngokuvimbela umnotho okhona. Kukwakha ngenkuthalo ukwakheka okusha. Enkabeni yalolo hlaka olusha kuhlezi igebe lezimali lezilinganiso zomlando okungekho hulumeni, ibhange lentuthuko, kanye nesikhungo samazwe amaningi esingalivala sodwa. Izikhungo zezimali kuphela, ezisebenza ngezinga elikhulu futhi ziqoqa imali yezentengiselwano, ezinekhono lokuligcwalisa.
Umbuzo awusekho ukuthi le makethe ikhona yini. Ikhona — futhi ikhula ngokushesha kunamandla ezikhungo zokuyikhonza.
Ukuze uqonde leli thuba, umuntu kumele afunde imithetho hhayi njengemibhalo yokuthobela imithetho kodwa njengezindlela zokudala isidingo. I-European Union's Carbon Border Adjustment Mechanism — CBAM — iyithuluzi lokuhweba elibaluleke kakhulu lesikhathi sezulu. Ngokusebenzisa intengo yekhabhoni ekungenisweni kwensimbi, usimende, i-aluminium, umanyolo kanye ne-hydrogen, kufeza okuthile okungekho uhlaka lokuzithandela oluke lwakuphatha: kwenza izindleko zokwehluleka ukususa ikhabhoni zibonakale, zingalinganiswa futhi zingagwemeki kubathumeli bamazwe angaphandle kunoma yiliphi izwe elihwebelana neYurophu. I-United Kingdom ilandela indlela efanayo, ene-CBAM yayo ehlelelwe ukuqala ukusebenza ngo-2027. Umqondo wokuncintisana uqondile: ukususa ikhabhoni, noma ukulahlekelwa ukufinyelela eqenjini lokuhweba elikhulu kunawo wonke emhlabeni.
UMthetho Wokunciphisa Ukwehla Kwentengo wase-US usebenza ngendlela ehlukile kodwa uveza umphumela ofanayo ngokwesakhiwo. Ngokuqondisa amaRandi ayizigidi eziyizinkulungwane ezingu-370 ezikhuthazweni zokukhiqiza okuhlanzekile - izinto ezivuselelekayo, izimoto zikagesi, i-hydrogen eluhlaza kanye nezinqubo zezimboni ezinekhabhoni ephansi - kunciphisa intengo yezomnotho zokukhiqiza kulo lonke elaseNyakatho Melika futhi kuphoqa amaketanga okuhlinzeka emhlabeni wonke ukuthi aphinde alinganise. Uhlelo Lokuhweba Ngezikhabhoni Lukazwelonke lwaseShayina - namuhla oluyimakethe yekhabhoni enkulu kunazo zonke emhlabeni ngobuningi, olukhula kancane kancane ngale komkhakha wamandla - lufaka izindleko zekhabhoni emnothweni okhiqizayo womthumeli omkhulu kunabo bonke emhlabeni. Ikhabhoni efakwe ezimpahleni ezithunyelwa kwamanye amazwe ayisekho into yangaphandle futhi iba yinto eguquguqukayo yokuncintisana elinganiswayo.
Ndawonye, lezi zindlela zifeza lokho izibopho zesimo sezulu zokuzithandela ezingamashumi eminyaka ezazingenakukufeza: ukudala isidingo sesakhiwo, esisekelwa yinqubomgomo, sokulawula semali yokuxhasa ushintsho lokususa i-carbonization. Akuyona isidingo sokuzithandela. Akuyona isidingo esifiswayo. Isidingo sokulawula - uhlobo lapho okunye ukutshalwa kwezimali kungukukhishwa emakethe. Lokho kuyindlela ehlukile ngokwekhwalithi yamathuba okuxhasa ngemali kunoma yini eyakhiqizwa yi-ESG enkathini.
Akuyona imfuneko yokuzithandela. Akuyona imfuneko yokufisa. Isidingo esilawulayo — uhlobo lapho okunye esikhundleni sokutshalwa kwezimali kungukukhishwa emakethe.
Esinye sezibonakaliso ezibonakala kakhulu zalolu shintsho yisimo izazi zomnotho ezisibize ngokuthi i-powershooting: ukufuduselwa kwemikhiqizo yezimboni esebenzisa amandla amaningi ezindaweni ezinamandla avuselelekayo amaningi, angabizi kakhulu. Ingqondo inengqondo. Uma i-CBAM ikwenza kungabi nokwenzeka kwezentengiselwano ukuthumela insimbi noma usimende onekhabhoni ephezulu eYurophu, impendulo enengqondo yenkampani akuyona nje ukukhokha intela - kodwa ukuhambisa umkhiqizo emazweni lapho ukususwa kwekhabhoni kungafinyelelwa khona ngezindleko eziphansi nangesivinini esiphezulu. INyakatho neNtshonalanga Afrika, iLatin America, iPersian Gulf kanye neNingizimu-mpumalanga ye-Asia ziba yimingcele emisha yezimboni yomnotho onekhabhoni ephansi.
Ezikhungweni zezimali ezinekhono lokuqala uxhaso lwezimali zokuguquguquka kwesimo sezulu kulezi zindawo ezisafufusa, ukuxhasa ngezimali kumelela ithuba lemakethe elihamba phambili elikhulu. Kulabo abangenalo lelo khono, kumelela isisekelo samakhasimende esizokwakha ubudlelwano baso bezezimali kwenye indawo. Imali edingekayo ukuze kuqhutshwe lolo shintsho inkulu - futhi, ngokwemvelo yayo, iyimali yokushintsha kwesimo sezulu.
ILatin America, ngale kokuba yindawo ekhulayo yokutshalwa kwezimali kwezinguquko okuqhutshwa ukufukula amandla, yakha ngenkuthalo ukwakheka kwayo kwentengo yekhabhoni yasekhaya. IBrazil iyisibonelo esihle kakhulu salowo mzila. Ngokumiswa koMthetho 15,042 ka-2024, izwe lasungula uhlaka lwezomthetho lweSistimu Yokuhweba Ngegesi Ekhipha Igesi Eshisayo YaseBrazil - i-SBCE - yaba yizwe lokuqala elikhulu elithuthukayo ukwenza umthetho wemakethe yekhabhoni elawulwa ngokuphelele. Uhlelo luhlinzeka ngesigaba sokuqala sokuqapha nokubika, kulandelwe yizigaba zokuthobela okuphoqelekile ngemikhawulo yokukhishwa kwegesi emkhakheni, izindlela zokunciphisa kanye nokuxhumana nezimakethe zokuzithandela ezikhona. Lesi yisinqumo esizimele esinengqondo yaso yezomnotho - futhi sinemiphumela eqondile yokuncintisana kwamaketanga okuphakelwa aseBrazil ekuhwebeni kwamazwe ngamazwe.
Isici sobuchwepheshe esenza lolu hlelo lusebenze siyaphothulwa eMnyangweni Wezezimali: umthetho ophakamisa ukubikwa kokukhishwa kwegesi okuphoqelekile kwemikhakha eyi-17 yomnotho waseBrazil, okuhlanganisa amandla, insimbi, usimende, uthuli kanye nephepha, kanye namakhemikhali e-petrochemical, phakathi kokunye. Lokho kubika kwemboni kuyingqalasizinda yedatha lapho kungekho makethe yekhabhoni engasebenza khona ngobuqotho - ngaphandle kwempahla eqinisekisiwe yinkampani kanye nomkhakha, asikho isisekelo esithembekile sokubeka imikhawulo, ukwaba izibonelelo zokukhishwa kwegesi noma ukuqapha ukuhambisana ngendlela ehlolwayo. Ngakho-ke umthethonqubo woMnyango Wezezimali kanye ne-SBCE kuyizinto ezimbili ezihambisanayo zokwakheka okufanayo: enye idala isidingo sokulawula sedatha yokukhishwa kwegesi; enye iguqula leyo datha ibe izimpawu zamanani eziqondisa izinqumo zokutshalwa kwezimali. IBrazil ayingenisi imodeli yangaphandle. Iyazihlanganisa, kancane kancane nangesakhiwo, ibe ukwakheka kwentengo yekhabhoni yomhlaba wonke osekuvele kubumba kabusha ukuhwebelana kanye nokugeleza kwemali kuyo yonke iminotho emikhulu emhlabeni.
IBrazil ayingenisi imodeli yangaphandle. Iyazihlanganisa, kancane kancane futhi ngesakhiwo, ibe isakhiwo somhlaba wonke esivele siguqula ukuhwebelana kanye nokugeleza kwemali kuyo yonke iminotho emikhulu emhlabeni.
Ngo-2021, i-Glasgow Financial Alliance for Net Zero — GFANZ — yasungulwa ngenjabulo enkulu. Izikhungo zezimali ezingaphezu kuka-550, ezimele izimpahla ezingaphezu kwezigidigidi eziyi-130 zamaRandi eziphethwe, zazibophezele kumaphothifoliyo angenalutho ngo-2050. Ukuzibophezela kwakungathi sína. Isifiso sasiyiqiniso. Amandla esikhungo okukufeza, ezimweni eziningi, ayengakakhiwa.
Eminyakeni emihlanu kamuva, ibanga phakathi kwalokho obekuthembisiwe nalokho okuye kwafezwa ngokusebenza lisalokhu lingenye yezinkinga ezibaluleke kakhulu zesakhiwo kwezezimali zesimo sezulu. Izibopho zihlala emibikweni yaminyaka yonke kanye nasezindabeni. Kodwa imikhiqizo yezezimali efanele, izinhlaka zokuhlola izikweletu ezihambisana nesimo sezulu, izindlela zezimali zokushintsha kwemikhakha kanye namakhono okweluleka ochwepheshe kusalokhu kungathuthukiswa kahle ezikhungweni eziningi ezisayinile.
Lokhu kuvame ukuchazwa njengenkinga yokwethembeka. Ngokuqondile, kuyinkinga yamandla. Izikhungo eziningi zezimali zisasebenza esigabeni sokuzibophezela nokuvumelanisa: zinezokuphatha, izimemezelo zomphakathi kanye nesu eliphezulu. Ezingakakhi ingqalasizinda yokusebenza yokuhumusha lezo zibopho zibe isenzo sephothifoliyo esihlelekile - ikhono lokuhlola ukulungela kokuguquka kwesimo sezulu kwababoleki, ukwakha amathuluzi avuza ukusebenza kwe-decarbonization, ukuqapha nokubika imiphumela yesimo sezulu ezingeni lephothifoliyo, kanye nokuqala izimpahla ezintsha ezihambisana nesimo sezulu ngesivinini imakethe esidingayo manje.