6 December 2023 / Umnotho Oyindilinga / I-3 Min Funda

Ukuvula Indlela Yokulima Okusimeme: Amasu Abalulekile Amahlanu

Isimo somhlaba sezolimo sisesigabeni esibalulekile, siphakathi kwezidingo zabantu abakhulayo kanye nempoqo yokuvikela indawo yethu. Izinqubo zezolimo ezivamile sekuyisikhathi eside zisebenza njengomgogodla wokukhiqizwa kokudla, kodwa umthelela wazo ezinhlelweni zemvelo nempilo yabantu uphakamisa ukukhathazeka okuphuthumayo. Ukuphendula, kuye kwavela ikhwelo elicacile lezolimo olusimeme, eligqugquzelwa isidingo esicindezelayo sokuqinisekisa ukuvikeleka kokudla kuyilapho kulondolozwa ibhalansi entekenteke yomhlaba wethu.

I-World Economic Forum igcizelela indima ebalulekile yomkhakha wezolimo, obambe iqhaza elikhulu emnothweni womhlaba ngenkathi kusetshenziswa ingxenye enkulu yabasebenzi bomhlaba. Kodwa-ke, izindlela ezivamile, njengokuthembela kakhulu kumanyolo okwenziwa kanye nezibulala-zinambuzane, i-monoculture, kanye nokulima kwezimboni ezinkulu, kuye kwaba nethonya emvelweni wethu kanye nempilo yabantu.

Ngena ezolimo ezisimeme - indlela esebenzayo enikeza ukusimama, ukulingana, nokusimama kwemvelo kulo lonke uhlelo lokudla. Phakathi nemiphumela ekhulayo yokuguquguquka kwesimo sezulu, kusukela ekucekeleni phansi komhlaba kuya ekuncipheni kwamazinga amanzi, ezolimo ezisimeme zimi njengesibani sethemba, zihlela inkambo ephambene nemiphumela elimazayo yemikhuba yokulima evamile.

Evezwe yiNhlangano Yezokudla Nezolimo (i-FAO) futhi egqugquzelwa yi-World Economic Forum, amasu amahlanu abalulekile avula indlela yalolu guquko:

  1. Imikhuba Yokuvuselela kanye Nezixazululo Ezisekelwe Emvelweni:
    Ukwamukela ukulima okuvuselelayo, okuhlanganisa ukulinywa kwemvelo, ukumboza izitshalo, ukujikeleziswa kwezitshalo, ukutshala ngokuhlanganyela, kanye ne-agroforestry, kunesithembiso sokuthuthukisa impilo yomhlabathi, ukuhlukahluka kwemvelo, kanye nokuthathwa kwekhabhoni. Le ndlela inika abalimi amandla okuqinisa ukuvunda komhlabathi, bandise isivuno, futhi banciphise ukukhishwa kwamagesi abamba ukushisa.
  2. Amasu Okudidiyelwa Kwezinambuzane (IPM):
    Ukwamukela izindlela ze-IPM - ukuhlanganiswa kwezilawuli zebhayoloji, ukujikeleziswa kwezitshalo, izinhlobo ezingazweli, nemikhuba yamasiko - kukhuthaza izinambuzane, izifo, nokhula kuyilapho kunciphisa imithelela yemvelo nempilo yabantu. I-IPM iba umgqugquzeli wokunciphisa ukusetshenziswa kwezibulala-zinambuzane, ukuthuthukisa ukukhiqiza kwezitshalo, kanye nokulondoloza imvelo yemvelo.
  3. Ukwandisa Izinqubo Zokulima Kwamahlathi:
    Ukuhlanganiswa kwezihlahla nezihlahlana endaweni yezolimo, eyaziwa ngokuthi i-agroforestry, kuvela njengesixazululo esinezici eziningi. Le nqubo ayigcini nje ngokukhulisa ukuvunda kwenhlabathi futhi inciphise ukuguguleka kwenhlabathi kodwa futhi iqinisa ukuhlukahluka kwemvelo futhi ingenisele abalimi imali eyengeziwe ngokuvunwa kwemikhiqizo ehlukahlukene.
  4. Ukukhuthaza Ukujikeleza Kwezolimo:
    Ukwamukela ezolimo eziyindingiliza, eziphawulwa ngokuncishiswa kwemfucuza, ukugaywa kabusha kwezakhi, kanye nokuvuselelwa kwemithombo yemvelo ngokusebenzisa umquba, izitshalo ezikhavayo, kanye nezinhlelo ezididiyelwe zemfuyo, kubambe ukhiye wokunciphisa ukuthembela kokufakiwe kwangaphandle. Ngasikhathi sinye iphakamisa impilo yenhlabathi futhi igawule imfucuza, iqondise ezolimo emgudwini osimeme.
  5. Ukwamukela Izixazululo Zezolimo Zedijithali:
    Ukufika kobuchwepheshe bokulima obunembayo, isofthiwe yokuphatha, namathuluzi ochungechunge lokuhlinzeka kuguqula izinqubo zokulima. Ama-drones, izinzwa, nesithombe sesathelayithi kunikeza idatha yesikhathi sangempela mayelana nezimo zenhlabathi, amazinga ezakhi, kanye nempilo yezitshalo, ukuthuthukisa ukusetshenziswa kwezinsiza kanye nokugqugquzela ukusebenza kahle kwezindleko. Amathuluzi e-blockchain-based supply chain aqinisa obala, ukulandeleka, kanye nokuziphendulela emkhakheni wokudla.

Isidingo sokusheshisa ukuguqukela ezindleleni zezolimo ezisimeme kubukeka kukhulu. Ukwamukela la masu kungaveza ushintsho olubonakalayo, kuqinisekise ukuvikeleka kokudla, ukuvikela imvelo, kanye nokugqugquzela uhlelo lwezolimo olukwazi ukumelana nokuqina. Njengoba ababambiqhaza bebumbana kulo mzamo owenziwe ngokubambisana, isethembiso sekusasa elisimeme lezolimo sibonakala sisondela emkhathizwe.

Uma ufuna ukuqondiswa noma ufisa ukujula kulawa masu okuguqula ezolimo ezisimeme, ithimba lethu likhona ukuze likusize. Kungakhathaliseki ukuthi ungumlimi ozimisele ukusebenzisa lezi zinqubo, umbambiqhaza emkhakheni wezolimo, noma othanda ukufaka isandla ekusaseni elisimeme, xhumana nathi ukuze uthole iseluleko esiqondene nawe kanye nokwesekwa okuphelele. Ngokubambisana, masiluthathe lolu hambo olubheke endaweni yezolimo ekwazi ukumelana nokuqina, elinganayo, futhi ekhathalela imvelo. Xhumana nathi namuhla ukujoyina inhlangano ebumba ikusasa lezolimo.

Izihloko ezihlobene: