Oke ọhịa maka ndụ: mkpa nke ime ihe na ụbọchị oke ọhịa nke mba ụwa
Oku iji mee ihe na ntụgharị uche Ka anyị na-eme mmemme ụbọchị oke ọhịa nke mba ụwa na Tọzdee a, Maachị 21st, ọ karịrị obere oge maka ịtụgharị uche-ọ bụ mkpu na-agbakọta maka itinye aka n'ọrụ. Afọ a na-amụba ìhè na ebumnuche Sustainable Development Goal 15: Ndụ n'elu ala, na-emesi ọrụ dị mkpa nke oke ohia n'ịkwado ụdị ndụ dị iche iche, ịkwado gburugburu ebe obibi, na ichekwa nguzozi siri ike dị mkpa maka ọdịmma ụwa anyị. N'ihu ihe ịma aka zuru ụwa ọnụ dị ka mgbanwe ihu igwe na mmebi gburugburu ebe obibi, atụmatụ ndị dị ka Green Initiative Asambodo dị mma ihu igwe na nke Forest Friends Asambodo bụ ihe ama ama maka nraranye nke ndị azụmaahịa na ndị mmadụ n'otu n'otu maka iweghachi osisi na imegharị gburugburu ebe obibi dị mkpa n'akụkụ ụfọdụ n'ime ụwa dị iche iche. Mgbalị ndị ọsụ ụzọ mkpụgharị oké ọhịa nke dị na Peninsula de Osa dị na Costa Rica, na-erute Tambopata na Chaparrí na Peru, na-ahụ mkpụrụ nke olileanya na ume ọhụrụ nke na-agha. Green Initiative Forest Friends. Mpaghara ndị a, nke a ma ama maka ọtụtụ ihe dị iche iche dị ndụ, na-agbanwe ka ọ bụrụ akara nke olile anya na mmụgharị site na njikọ aka nke obodo, azụmahịa, na ngalaba na-apụta nke njem nlegharị anya. Nkwado sitere n'aka ụlọ ọrụ ndị a na-ebuli mmetụta nke ọrụ mkpogharị osisi. Ọ na-eje ozi dị ka ụkpụrụ maka mmepe na-adigide nke nwere ike ịgba ndị ọzọ ume. Peninsula de Osa, na Costa Rica, nwere 2.5% nke ụdị ndụ dị iche iche nke ụwa. A na-ewere Peninsula de Osa dị ka otu n'ime mpaghara dị iche iche dị ndụ, na-ebu 2.5% nke ụdị dị iche iche nke ụwa. Otu obodo dị iche iche anatala nlebara anya mpaghara ahụ site n'aka ndị ọkachamara n'ihe banyere ihe ndụ ndụ, ndị ọkachamara n'ihe ọmụmụ mbụ, ndị na-anakọta ihe ọkụkụ na ndị na-ahụ maka nchekwa. O nwere gburugburu ebe obibi mmiri na oke ọhịa mangrove na Central America. Site n'ịkụ osisi na Peninsula de Osa, anyị bu n'obi ichebe anụmanụ na ụdị osisi, gụnyere ọtụtụ ụdị egwu sitere na IUCN Red List, dị ka Central American Squirrel Monkey nke dị ize ndụ, nke a na-akpọkwa Mono Titi, bụ nke a na-egwu egwu karịsịa site na igbutu osisi maka ugbo na mmepe, na-eduga n'ibelata n'ókè ha na-eme na mpaghara ebe obibi n'ime afọ 60. Ebumnuche mweghachi anyị bụ iji mee ka okporo ụzọ anụ ọhịa na-eto eto dị n'etiti Osa Peninsula na ugwu Talamanca, nke ọrụ nchekwa Osa na-echebe. Ndị bi n'ime ime obodo na-anata ọzụzụ na agbamume iji chekwaa gburugburu ebe obibi na itinye aka na omume owuwe ihe ubi na-adigide dịka akụkụ nke mbọ mweghachi anyị. Pịa ebe a ka ịbụ a Forest Friends onye mmekọ ma ọ bụ onye ọ bụla nwere ikike. Tambopata, na Madre de Dios, bụ mpaghara a na-ewere dị ka isi obodo nke ihe dị iche iche dị ndụ na Peru, na-anọchi anya 5% nke ụdị ndụ dị iche iche n'ụwa. A na-etolite oke ọhịa Madre de Dios site na nnukwu ọhịa Amazonian dị larịị ma ọ bụ obere ọhịa; ọ bụ otu n'ime usoro ndụ kachasị baa ọgaranya n'ụwa, nke nwere nnukwu ihe ọkụkụ dị iche iche nke ihe ọkụkụ ruru 300 ụdị osisi/ha (Gentry, 1988). Enyere ngalaba nke Madre de Dios aha nke "isi obodo nke di iche iche nke Peru" site n'iwu nke 26311, n'ihi uru nke akụnụba ya. Site n'ịkụ osisi na Madre de Dios, anyị bu n'obi ichebe anụmanụ na ụdị osisi, gụnyere ọtụtụ ụdị egwu sitere na IUCN Red List, dị ka Jaguar, nke a na-enyo enyo na ọ dara 20-25% n'ime ndị bi na ya kpatara nhụsianya ebe obibi ma ọ bụ nkewa. Kemgbe 2008, iyi egwu ndị Jaguar, n'ọ̀tụ̀tụ̀ zuru ụwa ọnụ, aga n'ihu ma ọ bụ mụbaa. Ya mere, mbọ mweghachi anyị na-achọ ime ka okporo ụzọ anụ ọhịa Vilcabamba Amboro siri ike nke gbasapụrụ mpaghara ndịda ọwụwa anyanwụ nke Madre de Dios. Ndị bi n'ime ime obodo na-anata ọzụzụ na ihe mkpali iji chebe gburugburu ebe obibi na itinye aka na omume owuwe ihe ubi na-adigide dịka akụkụ nke mbọ mweghachi anyị. Pịa ebe a ka ịbụ a Forest Friends onye mmekọ ma ọ bụ onye ọ bụla nwere ikike. Chaparrí, nke dị na Lambayeque – Peru, bụ mpaghara nwere gburugburu oke ọhịa kpọrọ nkụ nke enweghị atụ. Chaparri Ecological Reserve, nke dị na mpaghara Equatorial Pacific na Peru bụ ọhịa kpọrọ nkụ nke Muchik Santa Catalina Community nke Chongoyape na-elekọta. Oke ohia kpọrọ nkụ n'oge so n'ihe gbasara gburugburu ebe obibi kacha nọrọ n'ihe egwu, ebe ihe na-erughị 10% nke izizi ha dị na mba Latin America na Caribbean. A makwaara mpaghara Equatorial Pacific maka ọmarịcha ụdị anụrị na ọkwa nke endemism. Site n'ịkụ osisi na Lambayeque, anyị bu n'obi ichebe anụmanụ na ụdị osisi gụnyere ọtụtụ ụdị egwu sitere na IUCN Red List dị ka Andean Bear nke na-eyi egwu site na mmebi nke ebe obibi, nyere ihe dị ka 30% nke ebe obibi adịghị mma maka ndị bi n'ihi enweghị njikọ. A na-ebelatakwa ịdị mma nke ebe obibi site na mmemme mmepe mmadụ gụnyere mana ọnweghị oke na; nyocha maka mmanụ ma ọ bụ mgbasawanye maka ọrụ ugbo. Ya mere, mbọ mweghachi anyị na-achọ ime ka usoro gburugburu ebe obibi ndị a na-akọwaghị ya dị na Chaparri Ecological Reserve. Ebe nchekwa a dị ezigbo mkpa maka nchekwa n'ihi ọtụtụ ọnọdụ nke mbuso agha obodo yana ogologo oge nke ụkọ mmiri ozuzo. Dịka akụkụ nke mbọ mweghachi anyị, ndị bi n'ime ime obodo na-enweta ọzụzụ na agbamume iji chekwa gburugburu ebe obibi na itinye aka na omume owuwe ihe ubi na-adigide. Ụdị anụ ọhịa Chaparrí Emblematic: Andean Bear, Andean Condor na Puma.Flora: Palo Santo, Sapote na Huayacan. Pịa ebe a ka ịbụ a Forest Friends onye mmekọ ma ọ bụ onye ọ bụla nwere ikike. Ijikwa nchekwa gburugburu ebe obibi dị ike site na mmekọ, mmekorita sitere n'aka ndị ọchụnta ego na ndị mmadụ n'otu n'otu na atụmatụ gburugburu ebe obibi na-akọwapụta mkpa mbọ dị n'otu na nchekwa nchekwa dị. Ndị otu ndị ahụ na-etinye ego n'ịkwagharị ọhịa ọ bụghị naanị inye aka na mkpochapụ carbon kamakwa na-egosipụta ntinye aka na ọrụ mmekọrịta ọha na eze, na-akwado akara ha na itinye aka na ndị otu. Ka ọ dị ugbu a, Ahịa njem na njem nlegharị anya na-anọchite anya ohere dị ukwuu maka ọtụtụ ndị njem nlegharị anya ka ha nwee mmetụta dị mma na gburugburu ebe obibi ha na-eleta, na-ahụ na akara ukwu gburugburu ha bara uru site na njem nlegharị anya nke Regenerative. Njem nlegharị anya na-emegharị ahụ bụ ụzọ njem na njem nlegharị anya nke gafere ụkpụrụ nke nkwado. Kama ịchọ naanị ibelata mmetụta na-adịghị mma nke njem nlegharị anya na gburugburu ebe obibi na obodo dị iche iche, njem nlegharị anya na-emegharị ihe na-achọ ime ka ọ dịwanye mma na imeghari gburugburu ebe obibi, omenala, na akụ na ụba nke ebe a na-aga. Ọ na-elekwasị anya na ahụmịhe bara uru nke na-akwalite njikọ miri emi n'etiti ndị njem nlegharị anya na ebe ọ na-aga, na-agba ume inwe mmetụta nke ọrụ na itinye aka na nchekwa nchekwa obodo na mgbalị nchekwa omenala. Ọ na-akwalite omume ndị na-eweghachi okike, wughachi usoro mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ma na-eme ka akụ na ụba nwee ume n'ụzọ zuru oke, gụnyere, na iche echiche. Azụmahịa gafee
Oke ọhịa maka ndụ: mkpa nke ime ihe na ụbọchị oke ọhịa nke mba ụwa GỤKWUO "




